ناصر خسرو

مقدمه 2

وجه دين ( فارسى )

[ تأليفات حكيم ] تأليفات زياد دارد كه عبارتند از : زاد المسافرين « 2 » ، - سفرنامه ، سعادت‌نامه ، روشنائىنامه ، « 3 » ديوان اشعار ناصر خسرو ، بستان العقول ، « 4 » خوان اخوان ، « 5 » دليل المتحرين ، « 6 » و وجه دين . كتابهاى ديگر نيز بمشار اليه نسبت ميدهند كه تا حال معروف نميباشند از قبيل اكسير اعظم ، قانون اعظم ، دستور - اعظم ، المستوفى ، در علم يونان ، كنز الحقايق ولى صحت اين نسبت محل شبهه و ترديد است . [ كتاب وجه دين ] كتاب « وجه دين » به ظن قوى از تأليفات حكيم ناصر - خسرو است و در كتب مختلفه تأليف آن را بمشار اليه نسبت داده‌اند - ولى آنچه كه در كتب متأخرين در باب تأليفات حكيم مزبور ذكر شده محل اعتماد و اعتبار نيست و بعضى كتبى كه به ناصر - خسرو مربوط نيست بوى منسوب گشته‌اند ولى دليل قاطعى كه ما دربارهء « وجه دين » و نسبت تأليف آن به ناصر خسرو در دست داريم اينست كه در بعضى كتب قديمه هم بدين كتاب و مؤلف ان اشارتى شده است مثلا كتاب « بيان الاديان » كه تقريبا در حوالى قرن دهم نوشته شده « وجه دين » را بناصر خسرو نسبت داده است بقسمى كه با ظنى قريب به يقين ميتوان گفت « وجه دين » از تأليفات حجت است . موضوع كتاب هم خود دليل بزرگى است كه مؤلف آن را در

--> ( 1 ) در برلين بچاپ رسيده است . ( 2 ) اين سه كتاب يك جا در برلين چاپخانهء كاويانى طبع شده است . ( 3 ) خود مؤلف بدين كتاب اشاره مىكند ولى متأسفانه اثرى از آن در دست نيست . ( 4 ) نسخهء آن در اسلامبول موجود است . ( 5 ) اين كتاب و كتاب وجه دين را پرفسور Ethe در كتاب Grundriss der Iranischen Philologie مفقود شمرده است خوشبختانه نسخهء وجه دين پيدا شده طبع گرديد ولى دليل المتحرين هنوز بدست نيامده .